Birini tanımadan hakkında hüküm vermek…
Sadece bir bakış, bir kelime, bir giyim tarzı ya da duyduğumuz bir söylentiyle bir insanı etiketlemek... Bu, hepimizin hayatında az ya da çok yaptığı ama fark etmediği en büyük yanlışlardan biri: Ön yargı.
Ön yargı, insan zihninin kestirme yollarından biridir. Zihin, tanımadığı bir şeyi hızla kategorize etmek ister. Bu belki ilkel hayatta kalma içgüdüsünden kalan bir refleks… Ancak çağ değişti. Bugün, insanları bir kutuya koyarak yaşamayı sürdürmek; ötekileştirmekten, dışlamaktan ve adaletsizlikten başka bir şey getirmiyor.
Ön Yargı Neden Kötüdür?
Çünkü gerçeği görmemizi engeller.
Çünkü bir insanın hikâyesini dinlemeden, onun yaşadıklarını anlamadan karar veririz.
Çünkü ön yargı, sadece karşımızdakine değil, bize de zarar verir. Düşünce ufkumuzu daraltır, ilişkilerimizi kısıtlar, empati becerimizi köreltir.
Bir kişiyi anlamak için çaba göstermek yerine, onu “şöyle biri” diyerek kenara itmek, kolay olanı seçmektir. Oysa insan ilişkileri, kolaycılığa değil, samimiyete ihtiyaç duyar.
Peki, Ön Yargıdan Nasıl Arınırız?
İlk adım: Farkında olmak.
Bir kişi hakkında hızla kanaat oluşturduğumuzu fark ettiğimiz an durmalıyız. O düşüncenin nereden geldiğini sorgulamalıyız: Kendi deneyimlerimiz mi etkiliyor bizi, yoksa başkalarının söyledikleri mi?
İkinci adım: Dinlemek.
Bir insanı tanımak için ona soru sormak, hayatını merak etmek, hikâyesini öğrenmek gerekir. Dinledikçe, o “sandığımız kişi” olmadığını göreceğiz.
Üçüncü adım: Temas etmek.
Önyargılar genellikle uzak kaldığımız insanlara karşı gelişir. Farklı kültürlerden, farklı yaşamlardan insanlarla temas ettikçe, çeşitliliğin ne kadar zenginleştirici olduğunu fark ederiz.
Sonuç olarak, ön yargıdan arınmak bir günde olacak bir iş değil. Bu bir yolculuk. Her gün yeniden başlamamız gereken bir içsel arınma. Ama bu yolculuk bize sadece başkalarını daha iyi anlamayı değil, kendimizi de daha iyi tanımayı öğretecek.
Unutmayalım: Her insan bir dünyadır. Ve o dünyayı yargılamadan önce, o dünyaya bir pencere açmayı denemeliyiz.
Ön yargılar duvar örer, anlayış ise köprü kurar. Siz hangi taraftasınız?
Benden bu hafta bu kadar "hoş" kalın
