KİTLE ÖLDÜ... İLETİŞİMİ DE..
'Özgür ve özerk basın' desem, Uzak Zamana Övgü (*) mü düzmüş olurum?
Kulağına, aklına, zihnine tanıdık gibi geldi değil mi bu söz, bu ses, bu yersiz yurtsuz kavram.
Önce radyo kanalları çoğaltıldı. İletişim özgürlüğü söylemi yayıldı. Toplumun kulağına çok hoş geldi bu söylem... Bu serbesti, özgürlük ambalajında iyi sattı... İnsanın tercih ettiği kanalı seçme serbestisi ne hoş!
Radyo kanalları uzmanlık alanı oluşturur gibi yaparak türleri, konuları, çeşitleri aralarında paylaştı. Her radyo istasyonunun, toplumsalın bir kısmı olan bir öbeği vardı artık. Gazetelerin gittiği bir yoldu bu zaten. Öbek öbek olmalıydı toplum.
Sonra özel TV kanallarına yayın yapma hakkı tanındı. TV kanalları hızla çoğaltıldı... Sonra yerel kanallarla iyice çoğaldı TV kanalları... Öbekler artık kendi kanalını izliyordu, öteki öbeklerle bağı yoktu. İstenildiği gibi ayrışmıştı işte, ne güzel...
En fazla, asker mektubu okuyup-yazacak kıvamdaki ucuz insanlardan pespaye yazarlar çıkartıldı piyasaya... Böylece iyi şiirin, iyi romanın, iyi metnin üzeri örtüldü, onlar yok edildi. Yok hükmüne getirildi.
Hiçbir müzik niteliği taşımayan müzikler(!) yaygınlaştırıldı... Böylece magazin sanatı öldürdü. Yeteneksiz çocuklar birer tuğla gibi kullanılarak, onların yığılmasıyla, dünyaya ve insanlığa söyleyecek sözü olanların önüne bir duvar örüldü. Her öbek, öteki öbeklerden net bir biçimde ayrıldı.
En sonunda Facebook, Instegram vb. ortamlarıyla hemen herkes üç beş bin kişiyle sınırlı bir öbekçik ya da kitlecik sahibi oldu. 'Ben şimdi burdan bir yazdım mı, dünya ayağa kalkar vallahi ha!'
Doğru, dünya ayağa kalkıyordu o bir yazdı mı, ama üç beş bin kişiydi o dünyanın nüfusu. 'Mahallenden büyük semt, semtten büyük şehir, şehirden büyük ülke, ülkeden büyük dünya var! Uzay var' diyordum boşu boşuna. Dünyadan kopartılmış bir öbekte soluklanıyordu... O öbek bir kitle eder mi?
Kitle öldü...
İnsan adacıkları oluşturuldu. En yüksek perdeden bağıranın sesi beş on bin kişiye ulaşabilirdi artık..
1789'dan hemen önce, Paris'in etrafındaki tepeleri kazarak birbirini görür olmuştu insan öbekleri, yani kitleye dönüşmüşlerdi...
İnsanlar futbol maçlarını ortaklaşa izliyorlar, ortaklaşa takip edebilecekleri dizi formatı var, daha doğrusu futbolun ve TV dizilerinin kitlesinden söz edilebilir... 'Dünyanın her yerinde; günümüz palyatif toplumlarını oluşturan insanlar ortaklaşa olarak ne yapabiliyorlarsa, neyin etrafında toplanabiiliyorlarsa, onların afyonu odur' demek yanlış olur mu?
Peki, esas olarak toplum nedir, kitle nedir? Bunların tanımlarına bakıyorum; toplumbilimci diyor ki: 'Tarihsel gelişme içinde, aynı toprak parçası üzerinde birlikte yaşayan ve ortak bir uygarlığı olan, yaşamlarını sürdürmek, birçok temel çıkarlarını gerçekleştirmek için işbirliği yapan insanların tümü.. '
Bugünkü şu öbekleşmiş, birer adacık haline gelmiş insanların işbirliği yapabilmesi kolay mı?
Bir de kitlenin tanımını anımsayalım: 'Bir yerde toplanmış, bir araya gelmiş insan topluluğu.'
Kitlenin iletişimi? Tuhaf değil mi? Kavramların içi boşlaltılmış olmasın?!
'Ülkede bir tek gazete, bir tek radyo istasyonu, bir tek TV kanalı mı olsun istiyorsun yani?'
Beni hiç anlamamışsın sen, bayım... Hayır, öyle bir talebim yok... Anlamamışsın!
___ (*) Baki Ayhan'ın şiir kitaplarından birinin adı...
Cengis Asiltürk
