SERDAR ERKAN


ÇERNOBİL’İN YIL DÖNÜMÜNDE AKKUYU MU, KARAKUYU MU?

 “Büyük devletlerle anlaşma yapmak ayıyla aynı yatağa girmeye benzer-İsmet İnönü”


27 Nisan 2023 tarihinde Dünya’da ilk defa bir Atom Santrali’nin(AS), nihai testleri tamamlanmadan, şalter indirilip hatlara enerji vermeden açılışı yapılacaktır.

 Mersinlilerin ‘kurulmaması için’ yarım asırdır, mücadele ettiği, Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) inşaatının, geçen yıl Erdoğan –Putin Soçi buluşmasına birkaç gün kala, halen şirket hisselerinin tamamına yakınını Rus şirketlerinin olduğu NGS A.Ş. tarafından, santralin inşaat işlerini yapan Türk firması İÇTAŞ firmasının sözleşmesini fesih etmesi ile Akkuyu Türkiye’nin  en önemli gündemi  haline gelmişti. 

NGS A.Ş.’NİN HAKLI GEREKÇELERİ 

Sahibinin iktidara yakınlığı ile bilindiği İÇTAŞ firmasının sözleşmesinin tek taraflı feshinde, Rusların elinde haklı bazı gerekçeler de vardı.
Öncelikle NGS A.Ş. ödediği hak edişlerde işçilerin ücretlerinin tam verildiği halde bunların işçilere yansımaması, şantiye ve iş koşullarının, düzeltilmemesi ve bunun sonucunda pandemi koşullarında bile hız kesmeden yapılan işlerde, işçilik motivasyon ve kalitesinin iyi olmadığı iddia edilmektedir.
İlaveten, kontrolsüz patlamaların ve iş kazalarının artması, bir kaç önemli ve kritik parçanın düşürülüp  ve yeterli testlerin yapılmadan takıldığı iddialarının sözleşme feshinde rol oynadığı da iddia edilmektedir.
2023 genel seçimleri öncesi Çernobil kazasının 37. yıl dönümünde planlanan açılışta, bir sorun yaşanmaması için sorun tamamen Rusya’nın istediği şekilde çözüldü.

TÜRKİYE’NİN NÜKLEER MACERASI

Ülkemizde ilk AS kurma niyetlerinin 1970’li yıllarda, o günkü Dünya konjonktürüne göre Akkuyu’da yapılmasına karar verilip, yer seçimi çalışmalarının yapılması 1972-1976’lı yıllara rastlıyor.
1970’li yılların mevcut teknoloji ve etüt bilgilerine göre yapılmış olan çalışmalarla yeri belirlenen ve 1976 yılında Akkuyu için yer lisansı onayı veren üç kişiden biri olan Prof. Dr. Tolga Yarman, TMMOB‘un düzenlediği  bir Nükleer Enerji Kongresi’nde yaptığı konuşmada; bugün benzer bir çalışma yapıldığı taktirde, (turizm ve nüfus  yoğunluğu vb ölçütler dikkate alındığında) yer lisans onayı “alamayacağını” ifade etmiştir.
İlk kez 1977 yılında Akkuyu AS’nin  yapımı için uluslararası ihale açıldı. İhaleyi kazanan, İsveçli firmalarının oluşturduğu ASEA’ya, İsveç hükümetinin kredi üzerindeki garantiyi kaldırması üzerine ihale iptal edildi.
İkinci ihale 1983 yılında açıldı. Akkuyu'da Alman KWU firmasına 986 MW gücünde, Kanadalı AECL firmasına da 685 MW gücünde iki ayrı AS ‘ı  kurdurulması kararlaştırıldı.
Ancak usul üzerindeki sorunlar nedeniyle görüşmeler kesildi. 1986'da Akkuyu'da AS yapımı için anlaşma sağlanan Kanadalı AECL firması liderliğindeki konsorsiyumla finansman nedeniyle anlaşılamadı.
1990’ların sonunda tekrar gündeme geldi, ancak başbakan Bülent Ecevit , 25 Temmuz 2000’de uygulanan ‘ekonomik istikrar programı’nın olumsuz etkileneceği nedeniyle bakanlar kurulu kararıyla  dördüncü kez iptal edildi.
2002 yılında iktidara gelen AKP hükümeti döneminde 2007 yılında açtığı ihale de TMMOB’un açtığı dava nedeniyle Danıştay tarafından, ‘kamu yararı olmadığı’ gerekçesiyle ihale iptal edildi.
2008 yılında yapılan son ihaleye  ise yeterli teklif veren firma olmadı. 

HUKUK ARKADAN DOLAŞILDI

Bu süreçte, TMMOB’un açtığı son dava ile yönetmelik maddelerinden bir kaçının iptaliyle, AS yapımı iç hukukta dayanağını yitirmiş oldu. Ancak, AKP Hükümeti, 2009 yılı Rusya ile temaslarında Nükleer Santral yapım işini, diplomatik bir havuç olarak kullandı. Rusya  Federasyonu ile “devletlerarası anlaşma” yaparak bu kez ihalesiz olarak AS kurdurmayı planladı.
14 Ocak 2010 tarihinde Başbakan Tayyip Erdoğan’ın Moskova ziyaretinden, Rusya ile “nükleer santral tesisi konusunda işbirliği ortak beyannamesi” imzalandığı haberleri geldi.
12 Mayıs 2010 tarihinde imzalanan anlaşma, Türkiye tarafında 6 Ekim 2010 tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi.
Rusya tarafında ise 450 sandalyeli Rusya Fedarasyonu meclisinde 315 oyla  (DUMA )onaylandıktan sonra  17 Kasım 2010 tarihinde Rus hükümeti tarafından onaylandı. 
Duma Enerji Komitesi Başkanı Yuriy Lipatov, oylamadan önce önce parlamentoda yaptığı konuşmada, ''Türkiye'deki Nükleer Enerji Santrali projesi Rusya-Türkiye arasındaki en önemli stratejik işbirliğini oluşturmakta'' dedikten sonra ''Anlaşmadaki hükümler, bizim çıkarlarımızın yanı sıra projeye katılacak olan Rus şirketlerinin çıkarlarını koruyacak şekilde yapılmıştır'' ifadesini kullanmıştı.(Bugüne kadar olan tüm gelişmeler de  bunu doğruladı). Uçak krizi nedeniyle Ruslar tarafından askıya alınan anlaşma, sonrasında özür dilenmesi ve tazminat verilmesi, ayrıca Akkuyu’da Ruslara liman ve ekonomik ayrıcalıklar içeren ödünler sonucu Ruslar ikna edildi.
Açılan hukuksal davaların ise, 2017’de ÇED torba davası içine alınıp, Danıştay’da toptan ret edilmesinden sonra inşaat süreci hızla başlatılmıştır.

N.G.S A,Ş.’NİN YÜZDE 51 HAKİM HİSSESİ PUTİN’NİN ELİNDE

Yapılan anlaşmaya göre şirketin yüzde 51 hakim hissesi 60 + yıllar boyunca Rusya tarafının elinde olacaktır. Son gelişmeler de bunu doğrulamştır. Santral sahasında söz sahibi tamamıyla Rusya, yani Putin’dir. Bu nedenle Akkuyu’da kozlar her zaman oyun kurucu durumunda olan Putin’in elinde olacaktır.

PUTİN’DEN İSTENİLEN

Seçim sathı mahaline girdiğimiz bu günlerde, 14 Mayıs 2023’de Türkiye için kader seçimi olacaktır. Son anketlerde, seçim bıçak sırtındadır. Bu nedenle, Nükleer Santral gibi milliyetçi muhafazakar sağ seçmen nezdinde prestijli bir yatırımının açılışını yapmak kritik seçim öncesi çok daha önemli hale gelmiştir. Nitekim bu konu, geçen sene Soçi’de basına açık görüşmelerinde AKP liderliği tarafından üstü kapalı şekilde ifade de edilmişti.

SANTRAL AÇILIŞA HAZIR MI?
Bir AS’nin devreye alınması tüm inşaat bitikten sonra bir kaç yıl sürebilecek testlerin sonucuna bağlıdır. Bu nedenle, elektrik üretebilecek şekilde bir açılış bugün için Akkuyu’da henüz mümkün değildir.
Bu nedenle, bildiğimiz anlamda bir açılış yapmak yerine, açılış mahaline Rusya’dan getirilen ‘işlenmemiş taze yakıtla’  bir kurdela kesilerek açılış yapılması seçeneği tercih edilmiştir.
Bu açılışın da inandırıcı olabilmesi için Putin’le birlikte açılış yapılması planlanmıştı. Ancak Putin gibi batıda inandırıcılığı yüksek ancak, Batı tarafından tecrit edilmiş ve hakkındaki ceza kararları nedeniyle bizzat Akkuyu’ya  gelmesi mümkün değildi.
Ayrıca, bunun dış politikada ülkemize  faturası olacaktı. Bu durumda AKP’li Cumhurbaşkanının bizzat katılacağı, bazı diplomatik risklerin göze alınırsa Putin’inde uzaktan(online) katılabileceği bir ‘sanal bir açılış’   planlanması olasıdır.
Nasıl bir açılış olabileceğini yaşayıp göreceğiz. 

MERSİNLİLERİN PLEBİSİT TALEBİ HAKLI VE MEŞRUDUR

Artık, Rusya’nın Nükleer Vilayeti haline dönüşen, yüzlerce Rus ailenin yerleştiği Akkuyu, çevresinde  bugün Mersin’deki tarım topraklarının en değerli tarım topraklarının yüzde 60’dan fazlası bulunmaktadır.
Tüm dünyaya ve Türkiye’ye, Mersin’in en stratejik üç meyvesi(muz, çilek ve limon) bu bölgeden(Mersin’in batısı) ihraç edilmektedir.
Gelecekte bir çok diplomatik baş ağrısı ve uluslararası sorun yaşatmasının yanısıra, radyasyon tehdidi altında, tarım ihracatı gelirleri düştüğü gibi, santral yılda 1 milyon metreküpden fazla radyasyonlu soğutma suyunu Akdeniz’e deşarj ederek Mersin açıklarındaki ve kıyılarındaki  tüm yaşamı tehdit edecektir.
Gelişmiş Demokrasilerde en kutsal hak yaşam hakkıdır.
Bu nedenle, tüm Dünya bilmelidir ki, Mersinliler, bu santralin yapımını ve seçim çalışması olacak açılışını yaşadığımız depremler ve kuraklıklar sonrası derin bir üzüntü ve kaygıyla izlemektedirler. 
Mersin’de kent nüfusunun  arttığı, yaşamın ve ekonominin zorlaştığı bugünlerde, Mersinlilerin yüzde 86’ın itiraz ettiği(Büyükşehir Kent Konseyi resmi anketi-2016) ve rızaları alınmadan dayatılan bu santral için, ilk iktidar değişiminde ve devreye alınması öncesinde, bir yerel referandum( plebisit) talebinde bulunmaları, Mersinlilerin haklı ve meşru bir talebi olacaktır
Serdar ERKAN
26.04.2023

ADANA KONTEYNER LİMANI İLE DÜNYA ŞEHRİ OLACAK

Sarı sıcak Adana'da susuz yaz!

Kapalı Semt Pazarı İçin İlk Kazma Vuruldu

Türk Halk Oyunları Kulüpler Bölge Yarışması sonuçlandı

YÜREĞİR BELEDİYESİ ENGELLİ BİREYLERE 230 TEKERLEKLİ SANDALYE DAĞITTI

Sırt Ağrısı Omurga Tümörü Habercisi Olabilir

5 yılda 76 bin 156 kişi dolandırıldı

Kemal Sağ, Dünya Ustalar Şampiyonasında Adana’nın gururu oldu

Sıvı ihtiyacını karşılamak için sadece su içmek yeterli değil

Başkan Kadir Aydar Muhtarlarla Buluştu

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 38 33 2 3 66 102
2.Fenerbahçe 38 31 1 6 68 99
3.Trabzonspor 38 21 13 4 19 67
4.İstanbul Başakşehir 38 18 13 7 14 61
5.Kasımpaşa 38 16 14 8 -3 56
6.Beşiktaş 38 16 14 8 5 56
7.Sivasspor 38 14 12 12 -7 54
8.Alanyaspor 38 12 10 16 3 52
9.Rizespor 38 14 16 8 -10 50
10.Antalyaspor 38 12 13 13 -5 49
11.Gazişehir Gaziantep 38 12 18 8 -7 44
12.Adana Demirspor 38 10 14 14 -7 44
13.Samsunspor 38 11 17 10 -10 43
14.Kayserispor 38 11 15 12 -13 42
15.Hatayspor 38 9 15 14 -7 41
16.Konyaspor 38 9 15 14 -13 41
17.Ankaragücü 38 8 14 16 -6 40
18.Fatih Karagümrük 38 10 18 10 -3 40
19.Pendikspor 38 9 19 10 -31 37
20.İstanbulspor 38 4 27 7 -53 16

YAZARLAR